3/27/12

BEKIMON: Havey o Waley? (Ang Varyasyon at Varayti ng mga Salita)

Ni: Renzie Aguilar
                                                                                                                                                                  
I.                                Layunin

Hindi lahat ay nakakaintindi o marahil hindi pamilyar sa Bekimon. Kaya, layunin ng pag-aaral na maipatimo ang kakanyahang taglay ng bawat salita; sa pagbuo at paggamit nito. Mahalaga rin sa pagtalakay, kung bakit at papaano nabuo ang sosyolek o sosyal na varayti ng wika ng mga bakla. At sa pagtanggap ng mga salitang ginagamit.

II.                              Panimula

“teh anek na eksena natin?”
“wititit ko knows mars.”
“kawchi, anik ba bet mo?
“hmmmm, lafes na lang tayis. Tomji na si watashi.”

Pamilyar o di pamilyar? Kung hindi, yan ay isang halimbawa ng Bekimon. Ang Bekimon ay galing sa kolokyal na salita na ‘beki’, ibig sabihin bakla. Kasabay ng pag-usad ng ‘jejemon’, dagdag, kinilala itong salita ng taon (Word of the Year) noong Sawikaan 2010. Gumagamit ito ng mga naka-upper case at naka-lower case na letra sa bawat salita.

Dekada ’60 ng nang umusbong ang mga lenggwahe ng mga bakla. Pero 1970’s nang na-coin ang salitang ‘swardspeak’ bilang katawagan sa salita ng mga bakla na ipinakilala ni Jose Javier Reyes sa kolumnista at kritiko ng mga pelikula na si Nestor Torre. Na si Torre ay sapagkat dedikado din sa isang libro na may titulong Swardspeak: A Preliminary Study. Dahil wala na talagang mahahanap na lokal na termino para sa ‘swardspeak’ kaya nanatili ang salitang ito. Bagkus, pinabulaan ni Ronald Baytan sa kanyang sanaysay “Language, Sex, and Insults: Notes on Garcia and Remoto’s The Gay Dict”) na ang terminong ‘sward’ ay masyadong luma at di bagay na katawagan sapagkat mas gusto niya ang ‘gayspeak’ keysa ‘swardspeak’.

Taong 2004 naman noong unang nagkaroon ng isang program sa telebisyon, layon ang mapakilala sa manood ang mga ibang salita ng ‘gayspeak’- GMA-7’s Out. Halimbawa ng salitang purita (ibig sahin poor). Nauna na dito si Giovani Calvo sa kanyang tv show noong 80’s na Katok Mga Misis na kanyang tinuturuan ang mga manonood ng mga salita. Siya rin ang naka-coin ng badaf  (babae dafat o woman supposedly) and ma at pa (na galing sa malay ko at pakialam ko).

Dagdag pa dito ang sunod-sunod na paglabas ng mga pelikulang may temang ng kabaklaan, pagiging bakla at gumagamit ng mga salitang bakla. Kagaya, ng Manay Po, ZsaZsa Zaturnnah at ang blockbusters na pelikula ni Gov. Vilma Santos na In My Life. Huli na nga, ang mga pelikulang Patayin sa Shokot si Remington, ang dalawang magkasunod na blockbuster na pelikula na si Vice Ganda- Petrang Kabayo at Praybeyt Benjamin.

Ngayon, malaki din ang ginagampanang papel ng mga palabas tv at radyo sa pagpapakilala ng ‘bekimon’. Ang Showtime at Gandang Gabi Vice na parehong tv show ni Vice Ganda; ang The Comedy Bar nina Eugene Domingo at Allan K. ang mahalang gamit nito sa mga ‘blind item’ ng mga showbiz balita. At halos lahat ng FM station’s ay gumagamit din ng ‘bekimon’. Si Bern Joseph Persia ay isa din sa dahilan kung bakit mas lalong nakilala ang ‘bekimon’ bilang sa kanyang mga viral videos sa Youtube.

Hindi rin mawawala ang ‘bekimon’ sa mga babasahin- sa tabloid at magazine.

Ang mga pang-eskwelahang papel- Kule (Philippine Collegian ng Unibersidad ng Pilipinas at ang The Catalyst ng Polytechnic University of the Philippines ay parehong gumagamit ng ‘bekimon’ para sa kanilang mga blind item.

III.                            Kahalagahan

Tulad ng ibang wika laung-lalo na ang mga sosyal na varayti ng wika o sosyolek ay dahil gusto nilang maging ekslusibo ang kanilang wika, sa parte kung sino lamang sa sirkulo ng kanilang sosyal kinabibilangan sa lipunan.

“We want exclusivity and privacy.” Pahayag ni Ning-Ning (kanyang Babaylan-name) miyembro ng UP Babaylan, isang sikat na LGBT Org. UP Diliman.

Likas na ang sitwasyong panlipunan ng Pilipinas ay isang patriyarkal. Siguro ito na rin ang isa sa mga paraan para mapangalagaan ng mga bakla ang kanilang sarili. Gumagawa sila ng espasyo sa mapanlait na kapaligiran, gamit ang kanilang lenggwahe. Privacy at proteksyon.

Isa pa, dahil na nga rin ang mga bakla ay mas di gaanong tanggap. Marahil ito na rin ang kanilang paraan para sila ay tuluyang matanggap at makilala sa lipunan.

Sa kaibahan ng kanilang mga wika. may mga iba na natutuwa at mayroon naman na sadyang nahihiwagaan pa rin kung papaano nila nabubuo ang mga salitang malayo sa literal nitong kahulugan. Pero nililimitahan din ang iba pang gamit ng ‘bekimon’ sa anumang komunikasyon. Lalo na sa usapin ng akademya. Pero, “I still believe that context is important when using “bekimon.” Teachers and students would be familiar when to use such languages” wika ni Sir Jovy Peregrino. Dagdag pa niya, ang mas maganda pa daw sa ‘bekimon’ ay ang dynamismong nililikha nito sa komunikasyon.

Ngunit malaking paktor sa pagbuo ng ganitong wika, kagaya ng jejemon, ay ang katayuang sosyal ng isang tao. Sabi nga ni Sir Mykel Andrada, ito daw ay kadalasang form of expression ng lower classes at form of expression ng isang sektor ng kabataan na may nais ipahiwatig dito sa ating lipunan. Subalit ang mga ganitong klase ng diskusyon daw ay dapat hanggang barkadahan lang, pahayag ni Mrs. Khandyll Cui Acas (Spokesperson ng Komisyon ng Wikang Filipino.

IV.                           Presentasyon at Obserbasyon sa mga Datos

Pagbubuo ng Salita sa Gay Lingo:

Tulad ng anumang wika, marami ang paraan ng pagbuo at pagpayaman ng leksikon ng salitang bakla tulad halimbawa ng pagkabit ng afiks. Maliban sa mga afiks na nagtataglay ng keys at mga semantik na afiks, maraming mga afiks na maaaring ikabit na hindi magbabago ang kahulugan ng salitang kinakabitan. Ang mga afiks na ito, hindi nagtataglay ng karagdagang kahulugan. Ikinakabit lamang ito upang lalong maging mas makulay ang mga salita para lalong hindi maintindihan ng mga taong hindi kabilang sa grupo.

Ang sumusunod ay mga iba pang paraan ng pagbuo ng salita sa Gay Lingo:

Pagkabit ng afiks:
sayt + -in + (sung) > sinayt/sinaytsunng `tiningnan'
tanders + -um + (ever) > tumanders/tumandersever `tumanda'
wit + chikels > hindi

Ang `sung' ‘ever' at ‘chikels’ ay opsyonal. Maari itong ikabit bilang afiks ngunit hindi ito nagtataglay ng karagdagang kahulugan.


Sabstitusyon:
-ang sabstitusyon ay ang pagpapalit ng isang tunog o segment ng isang salita ng ibang tunog o segment. Ito ay karaniwang consonant sabstitusyon.
q, k, h > j
qinit jinit
kili-kili jili-jili
hirap jirap

p, b > sh
maputiq mashutiq
buhok shuhok

1st Consonant and Vowel > ju, bo, sho, kiyo, nyo
anak junak
tae boe
takot bokot
tao bo-o
damot kiyomat
tanda shonda
asawa nyosawa

Panghihiram:
-ang pangahihiram ay likas sa bawat wika. Ang salitang bakla ay humihiram din sa ibang mga wika dito sa Pilipinas at maging sa labas ng bansa tulad ng wikang Hapon, Ingles, Instik, at Espanyol.

May dalawang paraan ng panghihiram:

Una, ang panghiram ng buong anyo at kahulugan,
Pangalawa, ang panghiram ng anyo subalit iba ang kahulugang ikinakabit.

Mula sa mga wika at diyalekto sa pilipinas:
gurang matanda Bikol
dako malaki Hiligaynon
balay bahay Cebuano

Mula sa mga banyagang wika:
otoko lalaki Hapon
takeshi takot Hapon
fly alis Ingles
sight tingin Ingles
mujer babae Espanyol
hombre lalaki Espanyol

Akronims:
GL ganda lang `libre'
OPM oh promise me `sinungaling'
PG pa-girl `parang babae kung kumilos'
PK pang-alis kati `pwede na'

Reduplikasyon:
– ang paguulit ng salita o bahagi ng salita

chika chika-chika `usap-usap'
chuchu chuchuchuchu walang kahulugan
chenes cheneschenes walang kahulugan

Kahawig:
- ang pagkakahawig ng dalawang bagay ang batayan ng paggamit
ng isang salita sa halip ng pinalitan.

bombilya/bangkok santol/notes `seks organ ng lalaki'

Pagkakaltas:
ma-  malay ko
pa-  pakialam ko
wa-  wala
dedma- patay(ded)- mali

Metatesis:
– ang pagpapalitan ng ayos ng tunog o segment sa salita
anda > daan `pera'

Katunog:
noselift knows `alam'

Paggamit ng mga pangalan ng mga sikat na lugar at personalidad:
            -ang paggamit ng mga pangalan ng mga sikat na lugar o personalidad, karaniwang artista, ay batay sa pagkakahawig ng, subalit, minarapat na ihiwalay ito sa kadahilanang malaki ang nasabing kategorya.

Baliwag `baliw'
Morayta `mura'
Hairora Boulevard `buhok'
Gourgina Wilson `gorgeous'
Boogie Wonderland `bugbog'
Ting-ting Cojuanco `payat'
Julanis Morisette `ulan'
Luz Valdez `talo, lost'
Gelli de Belen `selos'
Givenchy/Janno Gibbs `bigay, to give'

Onomatopeya:
krug/tagag/watag `sintol, batok'
Kumokokak ‘nagsasalita’

Pagamit ng mga Metapor:
-bukas na karendedrya `may nakabukakang lalaki sa may malapit'

Mga Iba pang Halimbawa ng mga Salitang Ginagamit sa Gay Lingo:
48 years, 50 Golden years, 10, 000 – super tagal
Aga Mulach – maaga
Aida Macaraeg – AIDS
Alma Moreno – Alumuranas
anda,andalucia,anju,Anjo YllaƱa - pera,datung
anik - ano
ansya, aning-aning, pransya, pringles, anita linda, Lukresha Kasilag – baliw
atak, gorah – pumunta, go
balaj - balahura, dautero, bakla
balay, balaysung – bahay (Iluko word for bahay)
bet, betsung, betsive, betchiwariwariwaps – gusto
Bitter Ocampo - bitter, malungkot
borlog - tulog
bubistri of culture, bobita jones, bobita salonga, bobonika plague – bobo
b.y, byola, gwash, super-keri - gwapo
carry, keri, cash & carry - sige, okay, alright
Cathy Santillan,Kate Gomez,Cathy Mora – makati
chaka - pangit
char,charot,charing,charbroiled - kabaligtaran ng keri
chimini – kasambahay
chipipay, chipangga, chipanggarutay – cheap
chova,chovaline kyle - chika lang
clasmarurut,klasmarurut - classmate
Cookie Chua,Cookie Monster - magluto
Crayola Khomeni - iyak
Cynthia - hindi kilalang babe, pwede ring lalaki (as in "sino sha?)
Dakota Harrison,Dakila,Daks - malaki
Douglas MacArthur – aso
dugyot - yagit,madumi
echoz – isang pagsisinungaling
echozera – isang sinungaling
emote - mag-inarte pa rin
enlababo,kukuru-itaynes – in love
entourage, enter - pasok
epal - pumapel kahit hindi welcome
fatale - sobra, to the max
fly – alis
gibsung – bigay
GL – libre
Gourgina Wilson –gorgeous, maganda
hipon – maganda ang katawan pero pangit ang mukha
imbey,im - imbyerna, irita, inis, banas, asar
iskuala lumpur,iskuwey,iskuwating – iskwater
jaguar- gwardiya
jologs,dyologs - basura, iskwaking, iskwakwa, squatter
jowa, jowabelles, jowabella, nyowa - karelasyon, BF o GF
jubis, juba – taba
Julanis Morisette – ulan
jutay – maliit
karir,career - lumandi, kumiri
kiao, kiaw- thousand
krefaz, fez - mukha
lafung, lafang, lafesh, lafs, lafez, laps - kain, lamon
lapel – malakas ang boses
leptolelang, lapchukan – "making out", torrid kissing
Luz Valdez,Lucila Lalu,Luz Clarita - talo, loser
Moody Diaz – moody
Morayta - mura
nomu, berang, berangjju – (v.) paginom,uminom ng alcohol, (n) alcohol
noselift – alam
notes, nota – seks organ ng lalaki
otoko – lalaki
Pocahontas - nang-indyan
pagoda tragedy, pagoda cold wave lotion, ngaraggedy anne – pagod
Payatolo Khomeinie,Payatas – payat
Payola - bayad
queber,keber,kebs - walang pakialam, paki ko
qitrix - ito
rampage - rampa
Rita Avila,Rita Magdalena - banas, irita, imbey
sight,sayt - tingnan
Simeon - hindi kilalang lalaki, pwede ring babae (as in "sino 'yon?")
subey, suba, bugarette – yosi
thundercats,tanders – matanda sa iyo
tikbalang - tibak, aktibista
tommy abuel, Tom Jones, Tommy Hilfiger, tomtoms – gutom
utaw,jutaw – tao
vaketch – bakit
warla – away, masama
wit,wiz,witchelles,witteles – no, hindi
zirowena – zero, wala

V.                             SINTESIS

Bekimon ang tawag sa wika ng mga bakla (beki).
Isang pagpapatunay na sadyang malikhain ang mga pilipino at maging sa parte na ginapampanan ng wika sa pagbuo ng mga iba’t-ibang varayti at varyason ng mga salitang ginagamit. Bagamat sa pagkamalikhain ng ‘bekimon’ ay hindi natin masasabi na ang salitang nabubuo ay mananatili. Ang ebolusyon sa paggamit at pagsibol ng mga bagong salita ay sadyang mabilis at repleksyon ng mga panibagong ito ay hatid din ng umuuso sa  teknolohiya, media at iba’t-iba pang salik ng lipunan  ang mga pagbabago ng mga salita.

Sanggunian:

Karen Flores, Bekimon: A Fresh Take on Pinoy Gay Lingo

Alexander Villafania, Bekimon the new Philippine MONster.

Jessica Salao, Gayspeak: Not for gays only.

Danton Remoto, On Philippine gay lingo.

Reinero A. Alba, The Filipino Gayspeak (Filipino Gay Lingo).

Cynthia Grace B. Suguitan, A Semantic Look at Feminine Sex and Gender Terms in Philippine Gay Lingo.

SONA Assignment Pilipinas - Jejemon, Bekimon, patunay na buhay ang wikang Filipino?

UP Babaylan ED Handouts.

 

4 comments:

  1. Madam! Bet ko 'to! :))) Coooooool.

    ReplyDelete
    Replies
    1. maraming salamat, naway nasayahan ka sa pagababasa madam :)

      Delete
  2. thanks for this girl :) makakgawa na ko ng thesis ko. XD

    ReplyDelete
  3. salamat sa gumawa nito xD assignment finished

    ReplyDelete